Bo‘nak berishdan oldin: Toshkentda kvartira olayotganda nimalarni tekshirish kerak

Birinchi ko‘rikdan notariusgacha bo‘lgan amaliy yo‘l: kadastr, taqiqlar, mulkdor, reja, bo‘nak shartlari va xavfsiz hisob-kitob ketma-ketligi.

Nega chiroyli kvartiraning o‘zi yetarli emas

Kvartira bir necha daqiqada yoqib qolishi mumkin: derazadan yorug‘lik yaxshi tushadi, oshxona ozoda, hovli tinch. Xayolda mebel ham joy-joyiga tushib ulgurgan bo‘ladi. Yoqimli holat. Ammo bitim tugaguncha biroz zerikarli, hujjatlarni sinchiklab ko‘radigan odamga aylanish foydali. Faqat vaqtincha.

Tekshiruv har bir sotuvchi nimanidir yashiradi degani emas. Muammo ko‘pincha shoshilishdan chiqadi: e’londagi manzil taxminiy bo‘ladi, amaldagi reja hujjatdan farq qiladi yoki bitim ishtirokchilaridan birining roziligi tayyor emas. Shuning uchun ikki yo‘nalishni alohida tekshiring: uy va hudud sizga mosmi; aynan shu obyekt ro‘yxatda bormi, uni kim sotishga haqli va bitimga cheklov yo‘qmi. Pul faqat ikkala javob ham aniq bo‘lganda harakatlanishi kerak.

Obyektni kadastr bilan solishtiramiz

Sotuvchidan obyekt haqidagi amaldagi ma’lumot va kadastr raqamini so‘rang. Manzil, maydon, vazifa, qavat va xonalar tuzilishini ko‘rgan narsangiz bilan solishtiring. Devor ko‘chirilgan, xonalar birlashtirilgan yoki alohida kirish paydo bo‘lgan bo‘lsa, o‘zgarish hujjatda aks etganini aniqlang. «Bu uyda hammada shunday» degan gap yoqimli eshitiladi, lekin kadastr yozuvini o‘zgartirmaydi.

[my.gov.uz davlat xizmatida](https://my.gov.uz/ru/service/248) davlat ro‘yxatidan o‘tkazish natijasi ko‘chmas mulkka bo‘lgan huquqni tasdiqlovchi hujjat ekani ko‘rsatilgan. Sud nizosi, taqiq yoki xatlov ro‘yxatga olishni rad etish sababi bo‘lishi mumkin. Shu bois messenjerda yuborilgan hujjatning birinchi sahifasi bilan cheklanmay, raqam, manzil va tavsiflarni to‘liq ko‘ring. Mos kelmaydigan joy bo‘lsa, janjal shart emas — to‘lovni to‘xtatib, aniq izoh olish kifoya.

Taqiqlar va bitim ishtirokchilarini tekshiramiz

Toshkentdagi ko‘chmas mulk bo‘yicha xatlov va taqiqlar haqida ma’lumot olish uchun my.gov.uz portalida bepul xizmat bor. [Rasmiy xizmat sahifasida](https://my.gov.uz/ru/service/116) kadastr raqami va obyekt manzili kerakligi yozilgan. Portalda [kadastr obyektiga taqiqni avtomatik tekshirish](https://my.gov.uz/ru/service/471/) xizmati ham mavjud.

Kvartira bilan birga uni sotayotgan shaxsning vakolatini ham tekshiring. Sotuvchining ma’lumotlari huquq egasi ma’lumotlari bilan mos bo‘lishi kerak. Vakil qatnashsa, ishonchnoma aynan shu bitimni imzolash va pul olish vakolatini beradimi — aniqlang. Mulkdorlar bir nechta bo‘lsa, ularning ishtirok tartibini notarius bilan oldindan kelishib oling. Meros, ulush, voyaga yetmagan shaxs, garov yoki sud tarixi bo‘lsa, pul berishdan oldin notarius yoki yuristning individual xulosasi kerak.

Kim ro‘yxatda turishi, amalda kim yashashi va kvartira qachon bo‘shatilishi ham muhim. Kalit, buyumlar, kommunal qarz va ko‘chib chiqish muddatini og‘zaki xotiraga emas, yozuvga topshiring. Ikki tomonning «bir xil eslagan» gapi bitimdan keyin hayratlanarli darajada ikki xil bo‘lib qolishi mumkin.

Kvartirani ikkinchi marta ko‘ramiz

Birinchi ko‘rik «yoqdimi?» degan savolga javob beradi. Ikkinchisi esa «men aniq nimani sotib olyapman?» degan savolga. Imkon bo‘lsa, boshqa vaqtda boring. Suv bosimi, elektr, derazalar, namlik izi, isitish va liftni tekshiring. Yangi bo‘yoqdan tashqari burchak, quvur, elektr paneli va shiftga ham qarang. Muhandislik holati ham narxning bir qismi.

Amaldagi rejani hujjat bilan solishtiring. Kvartirada qoladigan mebel, texnika, konditsioner va chiroqlar ro‘yxatini tuzing, holatini kelishilgan suratlar bilan saqlang. Hovli va yaqin ko‘chalarni piyoda aylaning: ertalabki maktab yo‘li, kechki shovqin, mashina qo‘yish, transport va qo‘shni qurilish e’londa ko‘rinmasligi mumkin, kundalik hayotda esa har kuni ko‘rinadi. Taqqoslashni ROXU’ning [Toshkent kvartiralari katalogidan](/kvartiry-v-tashkente) boshlash mumkin, yakuniy taassurotni esa joyning o‘zida tekshirish kerak.

Bo‘nak shartlarini aniq yozamiz

«Bo‘nak» so‘zini ikki tomon har xil tushunishi mumkin. Pul o‘tkazishdan oldin obyekt, summa, bitim sanasi, to‘liq narx, valyuta, hisob-kitob usuli, tomonlarning majburiyatlari va bitim amalga oshmasa nima bo‘lishini yozma ravishda belgilang. Aniq matnni vaziyatga qarab mutaxassis ko‘rib chiqsin.

Hujjatlarni ko‘rmay va pulni kim olayotganini tushunmay turib, faqat «variantni ushlab qolish» uchun to‘lov qilmang. Oluvchi, to‘lov asosi va maqsadi ravshan bo‘lishi kerak. Hisob-kitob bosqichli bo‘lsa, qaysi summa notarial rasmiylashtirishgacha, qaysisi undan keyin berilishi, pul olingani qanday tasdiqlanishi va kalit qachon topshirilishini yozing. Bitim kuni hissiyot yetarli bo‘ladi; aniq reja ortiqcha hayajonni kamaytiradi.

Notariusda nimalar bo‘ladi

Hukumat portalidagi izohda uy-joy oldi-sotdi shartnomasi notarial tasdiqlanishi ko‘rsatilgan. Ko‘chmas mulkni sotib olish, ayirboshlash yoki hadya qilish bo‘yicha elektron xizmat tavsifida ariza «Notarius» tizimiga yuborilishi, tizim qarzdorlikni avtomatik tekshirishi, keyin tomonlar notarial idoraga borishi va notarius ma’lumotni kadastr organiga yo‘llashi bayon qilingan. Jarayon [Yagona davlat xizmatlari portalida](https://oldmy.gov.uz/en/service/25) keltirilgan.

Bitimdan keyin huquq ro‘yxatdan o‘tkazilishi kerak. Kadastr agentligi onlayn arizaga huquqiy asos bo‘lgan hujjat ilova qilinishi, organ tekshiruv o‘tkazishi, yig‘im to‘langach reyestrdan ko‘chirma berilishini tushuntiradi. E’lon qilingan muddat ikki ish kuni. Tafsilot [Raqamli hukumat rasmiy portalida](https://www.digital.gov.uz/ru/kadastr/news/view/51825) berilgan.

Notariusga borishdan oldin aynan sizning holatingiz uchun kerakli hujjatlar, ishtirokchilar va to‘lovlarni aniqlashtiring. Oldindan bitta qo‘ng‘iroq notarius oynasi oldidagi improvizatsiyadan ancha qisqa bo‘ladi.

To‘lovdan oldingi yakuniy tekshiruv

• Kadastr raqami, manzil, maydon va reja ko‘rilgan kvartiraga tegishli.
• Huquq egasi va vakil vakolati tasdiqlangan.
• Taqiq, xatlov, garov va sud masalalari tekshirilgan.
• Barcha mulkdorlar va zarur roziliklar hisobga olingan.
• To‘liq narx, valyuta, to‘lov bosqichlari va pul oluvchi yozilgan.
• Kvartira holati, qoladigan buyumlar, bo‘shatish va kalit topshirish muddati qayd etilgan.
• Notarial rasmiylashtirish va keyingi ro‘yxatga olish tartibi tomonlarga tushunarli.

Bir band noaniq qolsa, sog‘lom fikrni emas, to‘lovni kechiktiring. Yaxshi bitim tekshiruvdan qo‘rqmaydi. Tekshiruv tugagach, bezovtalik o‘rnini aniq reja egallaydi va kvartira yana xatarlar papkasi emas, bo‘lajak uydek ko‘rina boshlaydi.

Bu material axborot uchun tayyorlangan. Murakkab yoki nizoli bitim bo‘yicha hujjatlaringizni notarius yoxud yuristga ko‘rsating.